Voion | Arbeidsmarkt & opleidingsfonds voortgezet onderwijs

Er wordt gezocht op *

Loopbaan & professionalisering

Professionele leergemeenschappen

Professionele leergemeenschappen

De kwaliteit van onderwijsopbrengsten hangt nauw samen met de kwaliteit van de school als professionele organisatie waarin professionals – schoolleiders en leraren – met elkaar samenwerken. Om dat doel te bereiken is het belangrijk dat scholen werken aan continue ontwikkeling en gezamenlijke professionalisering. Wil de school uitgroeien tot een professionele leergemeenschap met een professionele cultuur waarin leraren de ruimte krijgen en nemen om hun talenten, en daarmee ook de talenten van de leerlingen, verder te ontplooien, dan vereist dat collectieve professionalisering.

Collectief leren
Prof. dr. Eric Verbiest schreef diverse artikelen en boeken over professionele leergemeenschappen. Hij hanteert de volgende definitie: ‘een professionele leergemeenschap verwijst naar het permanente samen delen, onderzoeken en verbeteren van de praktijk van leerkrachten en schoolleiding om zo het onderwijs aan de leerlingen te verbeteren. (…) Een professionele leergemeenschap is een gemeenschap van voortdurend onderzoek en verbetering’ (Hord).

Kenmerken
Verbiest (2004, 2008) noemt de volgende kenmerken van een professionele leergemeenschap:
  • Het ontwikkelen van een duidelijke, expliciete en gedeelde visie op het leren van leerlingen en op de ondersteuning daarvan door de leraren en school;
  • In professionele leergemeenschappen staat het leren van leerlingen in het brandpunt van de aandacht van de leerkrachten. Centraal staat de actuele kennisbasis van de leraar, met name de veelal impliciete praktijkkennis;
  • Met het oog op het verbeteren van het onderwijs stellen leraren hun functioneren en hun werk in de klas open voor collegae, zodat mogelijkheden ontstaan voor onderzoek en reflectie samen met collegae (bv. via intervisie en (peer)-coaching op basis van klasbezoek);
  • Ondersteunend en gedeeld leiderschap schept mogelijkheden voor samen leren, ontwikkelt en onderhoudt een cultuur van vertrouwen en betrekt leraren in de belangrijke beslissingen die in de school genomen dienen te worden;
  • Collectieve leerprocessen van de betrokken professionals en toepassing van het geleerde in het onderwijs;
  • Het voertuig in deze collectieve leerprocessen is de reflectieve dialoog tussen de professionals over hun handelen in de klas en hun onderwijs;
  • Ondersteunende structurele condities zoals de ruimte en tijd voor frequente interactie tussen de groepsleden;
  • Ook een aantal competenties is belangrijk zoals het willen en kunnen participeren in een reflectieve dialoog over het eigen functioneren en het functioneren van andere leraren. Dat vraagt vertrouwen en openheid tussen de collegae.

We zien de afgelopen jaren vele voorbeelden en experimenten met professionele leergemeenschappen, zoals leernetwerken binnen besturen, leerLabs van Onderwijspioniers binnen het LerarenOntwikkelFonds, experimenten in diverse scholen met professionele leergemeenschappen. Een pilot vanuit NRO lichten we hieronder verder toe.

Project Professionele leergemeenschappen in het vo
In de driejarige pilot Professionele leergemeenschappen in het vo, dat van start is gegaan in het schooljaar 2014-2015, werken 15 vo-scholen aan de versterking van hun professionele kwaliteit en daarmee de kwaliteit van het onderwijs. Het doel ervan is om in scholen te komen tot nieuwe vormen van en inhouden voor professionele ontwikkeling van leraren op de werkplek, in het bijzonder via het bouwen aan en versterken van scholen als professionele leergemeenschappen. Een ander belangrijk doel van dit project onder begeleiding van de Onderwijscoöperatie en de VO-raad is om niet alleen ín de scholen, maar ook van elkaar te leren, het leerproces zichtbaar te maken voor anderen en te leren over voorwaarden voor het opzetten van PLG’s en effectieve interventies in het groepsproces. De eerste lessen van het project zijn gepresenteerd in een tussenrapportage.

nieuws