Voion | Arbeidsmarkt & opleidingsfonds voortgezet onderwijs

Er wordt gezocht op *

Inspiratie

Signaleringsmethode Werkdruk maakt werkdruk concreet en bespreekbaar

vrijdag 28 september 2012 | Veilig, gezond & vitaal werken

Uit een welzijnscheck op het Groningse Reitdiep College, vestiging Leon van Gelder, bleek dat het personeel last had van werkdruk. “Dat riep vragen op: wat is werkdruk eigenlijk? Wat voel je dan? Wat veroorzaakt het?”, vertelt vestigingsdirecteur Hiltje Rookmaker. Met deelname aan een pilot waaruit de Signaleringsmethode Werkdruk voortkwam,had zij de kans om die vragen te beantwoorden. En er iets mee te doen.

Arbo-VO (nu Voion) organiseerde de pilot in samenwerking met de Arbeidsinspectie. Insteek was om het stresssignaleringsonderzoek dat door de Arbeidsinspectie al in de gezondheidszorg werd gebruikt, inhoudelijk aan het onderwijs aan te passen, zonder dat de systematiek veranderde. Daaruit kwam de Signaleringsmethode Werkdruk voort, die Arbo-VO aanbiedt. Rookmaker: “Zoals het nu is, is het onderzoek voor elke school uitvoerbaar. Wij hebben gekeken wat er aangepast moest worden. In het onderzoek stond bijvoorbeeld iets over niet werkende ziekenhuisbedden. Dat is voor ons natuurlijk niet relevant.”

Stoplichtniveaus
De Signaleringsmethode brengt in kaart of er op school factoren zijn die werkdruk teweegbrengen. En of die werkdruk zich uit in stressklachten, specifieke gezondheidsklachten of ziekteverzuim. Het onderzoek deelt werkdrukervaring daartoe in in ‘stoplichtniveaus’. Werknemers die ‘groen’ scoren ervaren er bijna nooit hinder van, ‘oranje’ staat voor regelmatig werkdruk ervaren en ‘rood’ betekent dat een werknemer er structureel last van heeft. Deelnemers konden hun eigen onderzoeksresultaat ter inzage opvragen, verder is het anoniem. Rookmaker: “De directie kan tot op teamniveau zien hoeveel mensen werkdruk ervaren, op welke punten, in welke mate, en tot wat voor gevolgen die werkdruk leidt. Voor mij is het nut van het onderzoek dan ook vooral dat de resultaten een goede aanzet vormen om dit onderwerp op teamniveau bespreekbaar te maken en aan de oplossing van eventuele problemen te werken. Ook als mensen denken dat het wel los loopt of een probleem gewoon ontkennen. Voor individuele docenten vormt het tegelijk een middel om te ontdekken dat ze niet alleen staan als ze ergens veel stress van ervaren.”

Oorzaken werkgerelateerde stress
De docententeams van de vestiging Leon van Gelder worden gevormd rond de leerjaren, vertelt Rookmaker: “We zijn een kleinschalige school voor de (eerste) vier jaren van vmbo, havo en atheneum. De teams reizen elk leerjaar mee met hun leerlingen.” Het onderzoek naar de ervaring en oorzaken van werkdruk op teamniveau is gedurende drie achtereenvolgende jaren afgenomen, met name om de oorzaken van werkgerelateerde stress aan te kunnen pakken. Rookmaker: “Als een docent ’s avonds hoofdpijn heeft, kan dat komen door een oudergesprek, door de omgang met een leidinggevende, of omdat hij zich geërgerd heeft aan een kapot apparaat, waardoor de les in de soep draaide.” Inclusief voorlichting en begeleiding door de consultant van Arbo-VO (in dit geval Jos Bruchhaus) neemt het onderzoek maximaal een uur in beslag. Daardoor kon Rookmaker het eenvoudig inplannen op de vaste vergadermomenten van haar docententeams. Rookmaker: “Vervolgens is het aan mij om, samen met de teams, met die resultaten aan de slag te gaan.”

Interventies op teamniveau
De Signaleringsmethode Werkdruk meet de situatie op het werk. De interventies en gesprekken vonden dan ook vooral op teamniveau plaats. Inhoudelijk verbaasden de uiteindelijke onderzoeksresultaten Rookmaker niet zozeer: “Het hangt er vanaf over welke factor het gaat, maar ze gaven voornamelijk een objectieve bevestiging en verduidelijking van wat er speelt.” Daarmee kon de school makkelijker toewerken naar praktische oplossingen. “Uit een van de onderzoeken bleek dat één bepaalde collega erg dominant gedrag vertoonde en een heel negatieve invloed had op de werkdrukbeleving van de rest van het team”, vertelt Rookmaker. “Dat verbaasde ons wel, maar het stond nu zwart op wit. Zo konden we er iets aan doen.” In een ander team bleek niet functionerende apparatuur voor werkdruk te zorgen: “Dat had te maken met kopieerapparaten, afspeelapparatuur en dergelijke. Een van de praktische oplossingen was dat de talendocenten voor hun lessen een goede cd-speler kregen.” Ook zag Rookmaker een trend ontstaan rond werkdruk door contacten met ouders en leerlingen. “Die zijn vooral in het begin van het eerste leerjaar intensief. Docenten hadden het gevoel dat ze altijd maar bereikbaar moesten zijn. Ze werden vaak thuis gebeld, ook als het niet om dringende zaken ging. Nu hebben we het zo geregeld dat die contacten vooral via e-mail verlopen.” De school heeft inmiddels oplossingen gezocht voor alle werkdrukgerelateerde problemen die uit de onderzoeken naar voren kwamen. “Vanuit mijn onderzoeksgeest zou ik het leuk vinden om de Signaleringsmethode een vierde keer te gebruiken, om te controleren of onze interventies nu een ander beeld geven binnen de teams. Daarbij er is natuurlijk elk jaar wel iets nieuws!”

Meer informatie
  • Respons: bijna 100 %
    Een zo hoog mogelijke respons is essentieel voor de uiteindelijk effectiviteit van de Signaleringsmethode Werkdruk. Omdat scholen zo aan de slag kunnen op basis van representatieve en objectieve resultaten. Lees meer.
  • Voorwaarden effectiviteit
    Je kunt als school een aantal dingen doen om de effectiviteit van de Signaleringsmethode Werkdruk te verhogen. Lees meer.

Reitdiep College Groningen, vestiging Leon van Gelder   

  • Vmbo, havo, atheneum.
  • Lwoo, vmbo t/m 4 atheneum.
  • De locatie Leon van Gelder biedt leerlingen een vierjarige opleiding en geeft hen zo de mogelijkheid om de keuze voor een bepaald schooltype of studierichting uit te stellen.
  • 526 leerlingen (Leon van Gelder)