Voion | Arbeidsmarkt & opleidingsfonds voortgezet onderwijs

Er wordt gezocht op *

Publicaties

Overkoepelend rapport regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

woensdag 9 september 2015 | Arbeidsmarkt & mobiliteit | Algemeen Voion

Uitgevoerd door: CAOP Kennis en Internationale Zaken
Auteurs: Deborah van den Berg, Richard Defourny, Zachary Kuipers en Sean Stevenson
In opdracht van: VOION
Datum publicatie: september 2015

Groeit of krimpt het aantal leerlingen in Nederland? En bij welke vakken in het voortgezet onderwijs worden knelpunten verwacht bij het vervullen van vacatures? In de regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs worden de (toekomstige) ontwikkelingen van leerlingen, personeel, vakken en lerarenopleidingen in de regio gepresenteerd. In dit overkoepelende rapport wordt inzicht geboden in de nationale ontwikkelingen en de verschillen tussen de regio’s in Nederland.  

Leerlingen: van groei naar krimp
Het primair onderwijs heeft al enkele jaren te maken met de gevolgen van krimp. In het voortgezet
onderwijs is krimp een meer recenter fenomeen: tussen 2010 en 2014 is het aantal leerlingen landelijk
nog met zo’n 6 procent toegenomen, tot 994.150 leerlingen. Tussen 2015 en 2020 slaat de groei van
het aantal leerlingen echter om in krimp. In regio’s zoals Limburg en Zeeland zal het aantal leerlingen
in deze periode met meer dan 10 procent dalen.

Krimp stelt scholen voor verschillende vraagstukken. Hoe kan je als school bijvoorbeeld kwalitatief
goed onderwijs blijven bieden, als het budget door krimp onder druk staat? En kan de school wel
blijven voortbestaan? Met zicht op en begrip van de leerlingenprognose en de budgettaire gevolgen
daarvan, kunnen scholen tijdig anticiperen op de (personele) gevolgen van krimp.1

Verdere daling werkgelegenheid
De werkgelegenheid voor leraren is vanaf 2009 met 6 procent afgenomen tot 60.006 fte in 2013.
Tussen 2014 – 2019 neemt de werkgelegenheid voor leraren naar verwachting nogmaals met 6
procent af, tot 56.226 fte in 2019. De verwachte ontwikkeling van de werkgelegenheid kenmerkt zich
ook door regionale verschillen: in de Randstad zal de werkgelegenheid, naar analogie van de
leerlingenprognose, het minst sterk afnemen, in het zuiden het sterkst.

Kwalitatief knelpunt bij inzet docenten
De komende jaren zullen vooral docenten vreemde talen en exacte vakken nodig zijn. Vooral binnen
het eerstegraads vakgebied zal een behoefte aan deze docenten ontstaan. Eerstegraads lessen voor
exacte vakken en vreemde talen worden relatief vaak gegeven door docenten van 55 jaar of ouder.
Deze ervaren docenten zullen op den duur de sector verlaten vanwege (pré)pensionering.
Tegelijkertijd is de instroom van studenten aan de eerstegraads lerarenopleidingen voor deze vakken
op dit moment beperkt. Voor deze vakken zullen scholen daarom moeite hebben om voldoende
gekwalificeerd personeel te vinden, terwijl hier bij andere vakken juist geen sprake van is. Wel zal de
situatie per regio verschillen. Het aantal verwachte onvervulde vacatures in het voortgezet onderwijs
zal het hoogst zijn in Noord-Holland en Haaglanden en Rijn-Gouwe.

Lessen niet altijd bevoegd gegeven
Van alle lesuren in Nederland waarvoor een bevoegdheid kan worden vastgesteld, wordt 15,9 procent
onbevoegd gegeven. Lesuren voor de vakken economie en maatschappijleer worden het meest vaak
onbevoegd worden gegeven. In Rijnmond wordt het hoogste percentage lesuren onbevoegd gegeven
(19,6 procent), gevolgd door Twente. In het zuiden van Limburg worden relatief bezien het laagste
aandeel van de lessen onbevoegd gegeven (11,7 procent).

Lerarenopleidingen: beperkt aantal eerstegraders
De voornaamste instroom in het lerarenberoep verloopt via de lerarenopleidingen. Aan de
eerstegraads en tweedegraads lerarenopleidingen zullen tussen 2014 en 2018 de meeste studenten
afstuderen als docent Nederlands of Engels. Het aantal eerstegraads gediplomeerden, vooral in
exacte vakken, zal naar verwachting beperkt zijn. Hier zullen de komende jaren veel (onvervulde)
vacatures worden verwacht.De arbeidsmarktrapportage laten zien dat het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs piekt in het schooljaar 2016-2017. Daarna gaan de leerlingenaantallen omlaag. De werkgelegenheid voor leraren is de afgelopen jaren al met 6 procent afgenomen en deze trend zal zich de komende jaren voortzetten.