Arbo Vo 294

Veilig en vitaal werken

Thuis werken in coronatijd

Inleiding

Thuiswerken door corona

In deze tijd waarin het coronavirus door de wereld rondwaart, ligt een goede werkhouding niet direct ‘on top of mind’. Toch is het juist nu dat veel mensen – wellicht langdurig - thuiswerken, van belang erop te letten dat medewerkers geen gezondheidsklachten krijgen. Immers lang niet iedereen heeft een professionele thuiswerkplek waardoor klachten aan het bewegingsapparaat op de loer liggen. Bovendien stelt de wetgever eisen aan de werkgever en werknemer met betrekking tot thuiswerken. Daarom geven we onderstaand duidelijkheid over wat de wetgeving zegt over thuiswerken en geven we tips over thuiswerken om klachten te voorkomen.

Wat is ‘thuiswerken’?
Het begrip ‘thuiswerken’ is in het Arbobesluit in juli 2012 vervangen door de term ‘plaatsonafhankelijke arbeid’. Die term is in gebruik bij plaats-, tijd- en apparaat-onafhankelijk werken. Dat hoeft dus niet per se thuis te zijn. Het kan daarbij gaan om werk op iedere door de werknemer gekozen plaats buiten het bedrijf (bv. ook onderweg in de trein). Maar het moet wel gaan om werk in opdracht van de werkgever. In deze coronatijd echter staat dat ‘plaatsonafhankelijk werken’ praktisch gelijk aan thuiswerken.

De werkgever blijft verantwoordelijk
De werkgever heeft de verplichting te zorgen voor een veilige (en gezonde) werkplek (art. 3 Arbowet). De kosten daarvan komen voor rekening van de werkgever (art. 44 Arbowet). Dat geldt voor de reguliere werkplek, maar ook bij thuiswerken. Als de thuiswerkende werknemer al een goed ingerichte werkplek heeft, dan hoeft de werkgever daar niet aan bij te dragen. Maar laat bijvoorbeeld de bureaustoel of de verlichting op die werkplek te wensen over, dan moet de werkgever wel voor de juiste middelen zorgen.  

Overmacht door coronavirus
Maar het punt is dat door het coronavirus veel mensen plotseling thuiswerken. Daarbij gaat het ook om medewerkers die dit normaal gesproken zelden of nooit doen. Met als gevolg dat zij niet beschikken over een perfect ingerichte werkplek thuis. Met de corona-uitbraak is dan ook sprake van een uitzonderingssituatie. Van de werkgever kan immers redelijkerwijs niet worden verwacht dat hij op zo’n korte termijn de betreffende werknemers kan voorzien van een werkplek en middelen die aan alle regels voldoen. De Arbowet kent daarvoor het redelijkerwijs principe.

Ongeacht dit redelijkerwijs principe, blijft de zorgplicht van de werkgever en goed werkgeverschap wel overeind. Dit betekent dat nu er sprake is van sluiting van scholen, van de werkgever mag worden verwacht dat hij werknemers die thuiswerken:

  • informeert over de risico’s van het werk. Voor docenten zal dat veelal samenhangen met werken aan een laptop of computer. De risico’s zijn ergonomisch van aard (denk aan rug- en nekklachten, rsi en hoofdpijn) en kunnen te maken hebben met werk- en rusttijden (regelmatig pauze nemen). Betrek mensen bij het denken over het voorkomen van eventuele veiligheids- en gezondheidsrisico’s van die werkzaamheden.
  • instrueert over hoe het werk in de thuissituatie zo in te richten dat de gezondheidsrisico’s minimaal zijn (goede houding aannemen en bij beeldschermwerk zorgen voor een goed ingerichte werkplek.

Werknemer ook verantwoordelijk
In art. 11 van de Arbowet is vastgelegd dat de werknemer ook zelf verplicht is om in zijn doen en laten op de arbeidsplaats, overeenkomstig zijn opleiding en de door de werkgever gegeven instructies, naar vermogen zorg te dragen voor zijn eigen veiligheid en gezondheid en die van de andere betrokken personen. Die arbeidsplaats is dan in dit geval (ook) de thuiswerkplek.

Regels bij beeldschermwerk
In het onderwijs zal het thuiswerken veelal het werken met de computer zijn. Voor beeldschermwerk bestaan er diverse regels voor de werkplekinrichting; deze gelden dus ook bij thuiswerken. Want ter voorkoming van gezondheidsklachten is een goede ergonomische werkplekinrichting bij beeldschermwerk nu eenmaal erg belangrijk. Pas daarom alle relevante aspecten van beeldschermwerk zo optimaal mogelijk toe. Voor het vo staan deze regels beschreven in de Arbocatalogus-VO

Tips bij thuiswerken

    • Neem een werkhouding aan in rechte hoeken (knieën en heupen).
    • Werk met een los toetsenbord.
    • Gebruik een losse muis.
    • Zet het scherm op een verhoging (bovenrand op ooghoogte) op voldoende afstand.
  • Zorg ervoor dat u niet te lang aaneen achter de laptop of pc zit. Afwisseling in werk en houding helpt daarbij. Zo lukt dat:
    • Bellen? Ga staan of lopen.
    • Stukken lezen? Ga op een andere plek zitten.
    • Pak elk half uur wat te drinken.
    • Maak een lunchwandeling of ga een rondje hardlopen.

Coronastress
Naast deze ergonomische tips en adviezen voor thuiswerken, kan het coronavirus ook voor veel stress zorgen bij mensen. Alhoewel dit geen arbeidsgerelateerde stress betreft, is het wellicht toch goed om medewerkers handvatten te bieden hoe om te gaan met deze voor iedereen uitzonderlijke situatie. Het Maastricht Universitair Medisch Centrum (UMC) heeft daarvoor een speciale folder gemaakt. Hierin kunt u lezen hoe mensen stress kunnen herkennen en hoe ze daarmee om kunnen gaan. Deze folder is hier te vinden.

Naast dat deze periode heel stressvol kan zijn voor medewerkers, heeft deze periode ook impact op kinderen. Ook zij kunnen zich zorgen maken en zich onzeker voelen door alles wat er om hen heen gebeurt. Daarom heeft het Maastricht UMC ook een folder gemaakt met tips en adviezen voor ouders en verzorgers van kinderen. Deze folder kunt u hier bekijken.

TNO heeft de HowAmI-app geïntroduceerd waarmee ze het welbevinden van werkend Nederland gedurende de coronacrisis monitoren. Werknemers in Nederland zijn uitgenodigd om hun ervaringen en creatieve oplossingen te delen. Op basis van de resultaten geeft TNO wekelijks adviezen aan werkgevers en werknemers om zo goed mogelijk te blijven functioneren in deze crisis. Deel uw ervaringen en voorzie werkend Nederland samen met de TNO-experts van advies! U kunt zich aanmelden via: https://www.monitorarbeid.tno.nl/coronacrisis

Noot: bij de samenstelling van deze tekst is gebruik gemaakt van informatie uit ‘Arbo-online’.