Arbo Vo 294

Veilig en vitaal werken

Thuiswerken in coronatijd

Inleiding

Thuiswerken door corona

In deze tijd waarin het coronavirus door de wereld rondwaart, ligt een goede werkhouding niet direct ‘on top of mind’. Toch is het juist nu dat veel mensen – wellicht langdurig - thuiswerken, van belang erop te letten dat medewerkers geen gezondheidsklachten krijgen. Immers lang niet iedereen heeft een professionele thuiswerkplek waardoor klachten aan het bewegingsapparaat op de loer liggen. Bovendien stelt de wetgever eisen aan de werkgever en werknemer met betrekking tot thuiswerken. Daarom geven we onderstaand duidelijkheid over wat de Arbo-wetgeving zegt over thuiswerken en geven we tips over thuiswerken om klachten te voorkomen.

Wat is ‘thuiswerken’?
Het begrip ‘thuiswerken’ is in het Arbobesluit in juli 2012 vervangen door de term ‘plaatsonafhankelijke arbeid’. Die term is in gebruik bij plaats-, tijd- en apparaat-onafhankelijk werken. Dat hoeft dus niet per se thuis te zijn. Het kan daarbij gaan om werk op iedere door de werknemer gekozen plaats buiten het bedrijf (bv. ook onderweg in de trein). Maar het moet wel gaan om werk in opdracht van de werkgever. In deze coronatijd echter staat dat ‘plaatsonafhankelijk werken’ praktisch gelijk aan thuiswerken.

De werkgever blijft verantwoordelijk
De werkgever heeft de verplichting te zorgen voor een veilige (en gezonde) werkplek (art. 3 Arbowet). De kosten daarvan komen voor rekening van de werkgever (art. 44 Arbowet). Dat geldt voor de reguliere werkplek, maar ook bij thuiswerken. Als de thuiswerkende werknemer al een goed ingerichte werkplek heeft, dan hoeft de werkgever daar niet aan bij te dragen. Maar laat bijvoorbeeld de bureaustoel of de verlichting op die werkplek te wensen over, dan moet de werkgever wel voor de juiste middelen zorgen.  

Ook moet de werkgever de werknemer:

  • informeren over de risico’s van het werk. Voor docenten zal dat veelal samenhangen met werken aan een laptop of computer. De risico’s zijn ergonomisch van aard (denk aan rug- en nekklachten, rsi en hoofdpijn) en kunnen te maken hebben met werk- en rusttijden (regelmatig pauze nemen). Betrek mensen bij het denken over het voorkomen van eventuele veiligheids- en gezondheidsrisico’s van die werkzaamheden.
  • instrueren over hoe het werk in de thuissituatie zo in te richten dat de gezondheidsrisico’s minimaal zijn (goede houding aannemen en bij beeldschermwerk zorgen voor een goed ingerichte werkplek.

Werknemer ook verantwoordelijk
In art. 11 van de Arbowet is vastgelegd dat de werknemer ook zelf verplicht is om in zijn doen en laten op de arbeidsplaats, overeenkomstig zijn opleiding en de door de werkgever gegeven instructies, naar vermogen zorg te dragen voor zijn eigen veiligheid en gezondheid en die van de andere betrokken personen. Die arbeidsplaats is dan in dit geval (ook) de thuiswerkplek.

Regels bij beeldschermwerk
In het onderwijs zal het thuiswerken veelal het werken met de computer zijn. Voor beeldschermwerk bestaan er diverse regels voor de werkplekinrichting; deze gelden dus ook bij thuiswerken. Want ter voorkoming van gezondheidsklachten is een goede ergonomische werkplekinrichting bij beeldschermwerk nu eenmaal erg belangrijk. Pas daarom alle relevante aspecten van beeldschermwerk zo optimaal mogelijk toe. Voor het vo staan deze regels beschreven in de Arbocatalogus-VO

Tips bij thuiswerken

    • Neem een werkhouding aan in rechte hoeken (knieën en heupen).
    • Werk met een los toetsenbord.
    • Gebruik een losse muis.
    • Zet het scherm op een verhoging (bovenrand op ooghoogte) op voldoende afstand.
  • Zorg ervoor dat u niet te lang aaneen achter de laptop of pc zit. Afwisseling in werk en houding helpt daarbij. Zo lukt dat:
    • Bellen? Ga staan of lopen.
    • Stukken lezen? Ga op een andere plek zitten.
    • Pak elk half uur wat te drinken.
    • Maak een lunchwandeling of ga een rondje hardlopen.

Coronastress
Voor medewerkers kan de crisis rond COVID-19 een stressvolle periode zijn. Medewerkers die al psychische klachten hadden, kunnen door deze crisis verergering of hernieuwing daarvan ervaren. De werkdruk en werkstress van medewerkers in relatie tot het werk kan veroorzaakt worden/versterkt worden door bijvoorbeeld:

  • Meer thuis werken.
  • Vermenging werk/privé.
  • Maken en geven van online onderwijs (minder ervaren deskundigheid, eigen competenties dan lesgeven voor de klas bijvoorbeeld).
  • Het aanspreken van leerlingen/anderen op handhaven (nieuwe) normen.
  • Risico’s/angst voor eigen gezondheid op het werk.
  • Minder ervaren sociale contacten/steun van collega’s/leidinggevenden.
  • Toegenomen werklast door én voor de klas én online lesgeven.
  • Aantasten vaste structuur door last-minute wijzigingen.

Naast de ergonomische tips en adviezen voor thuiswerken, is het dan ook goed dat de werkgever aandacht besteed aan het verhoogd risico op (werk)stress en (werk)druk tijdens de coronacrisis en voorlichting geeft hoe dit tegen te gaan. Dit kan bijvoorbeeld doordat de school de medewerkers informeert over de mogelijkheid de ervaren werkdruk en werkstress te bespreken met de arbo-/bedrijfsarts. De medewerker kan hiervoor via de arbodienst een afspraak maken voor het preventief spreekuur van de arbo-/bedrijfsarts.

Het is ook van belang de ervaren werkdruk en werkstress te inventariseren. Het is mogelijk hiervoor gebruik te maken van de quickscan PSA uit de Arboscan VO en deze aan te vullen met corona-specifieke werkdruk- en werkstressbronnen. Op basis daarvan kan de werkgever gerichte maartregelen nemen om werkstress aan te pakken.

 

Geüpdatet: 4 september 2020