Arbo Vo 294

Veilig en vitaal werken

Thuiswerken in coronatijd

Inleiding

Thuiswerken in coronatijd

Veel mensen – ook uit het onderwijs – werken thuis. Sommigen al vanaf maart 2020. Een goede thuiswerkplek is dan belangrijk om gezondheidsklachten te voorkomen en prettig te kunnen werken. Echter helaas heeft lang niet iedereen de ruimte en/of middelen om een goede thuiswerkplek in te richten waardoor klachten aan het bewegingsapparaat kunnen ontstaan. Daarom stelt de wetgever eisen aan de werkgever en werknemer met betrekking tot thuiswerken. Onderstaand geven we duidelijkheid over wat in de Arbo-wetgeving staat over thuiswerken en geven we tips over thuiswerken om klachten te voorkomen.

Eerst een paar eenvoudige tips

Voor een goede inrichting van uw werkplek:
Thuiswerken begint met een goede werkplek: een bureaustoel en tafel op uw maat, een muis en toetsenbord en een fijn beeldscherm. De normen voor een goede beeldschermwerkplek staan in de Arbocatalogus-VO. Heeft u niet de juiste middelen? Bespreek dan met uw leidinggevende welke oplossingen mogelijk zijn.

  • Vraag aan uw werkgever of u een verstelbare bureaustoel, een beeldscherm en/of toetsenbord van het werk mag ophalen.
  • Als geen ruimte heeft voor een bureaustoel of verstelbare tafel, kijk dan hoe u toch een relatief goede werkplek kunt inrichten.
  • Bij thuiswerken is het essentieel dat de technologie optimaal werkt. Wanneer u het gevoel heeft dat u de mogelijkheden van de technologie niet optimaal kunt benutten, bespreek dit dan met uw leidinggevende, collega’s of IT-service binnen de school. Werken met een instructie kan helpen.
  • Check uw thuiswerkplek met deze checklist.

Voor een fitte fysieke en geestelijke gesteldheid:
Een goed ingerichte werkplek kan niet voorkomen dat thuiswerken en COVID-19 maatregelen tot stress en spanning kunnen leiden. Dit kan van invloed zijn op uw lichaam of op uw geestelijke gesteldheid. Met deze tips kunt u gezondheidsrisico’s beperken.

  • Overleg met school over meer (micro)pauzes tijdens het les-op-afstand geven; ook goed voor de leerlingen.
  • Zorg ervoor dat u niet te lang aaneen achter de laptop of pc zit. Afwisseling in werk en houding helpt daarbij. Zo lukt dat:
    • Geeft u les-op-afstand? Probeer dit dan (deels) staande te doen. Naast het feit dat dit gezonder is voor u, is dit misschien activerender voor de leerlingen.
    • Moet u bellen? Ga staan of lopen.
    • Stukken lezen? Ga op een andere plek zitten.
    • Pak elk half uur wat te drinken.
    • Maak een lunchwandeling of ga een rondje hardlopen.
  • Oogklachten, hoofdpijnklachten en werkdrukklachten komen vaak voor. Als u vermoedt dat deze klachten door het werk komen, twijfel dan niet en meld dit bij de preventiemedewerker, uw leidinggevende of de bedrijfsarts.
  • Om lichaamsklachten en pijntjes te voorkomen kunt u oefeningen doen. Daarmee verandert u de statische belasting van uw spieren tijdens het werk.
  • Zorg dat duidelijk is wat uw taken zijn en dat er duidelijke afspraken zijn over wat er van u wordt verwacht.
  • Zet de momenten waarop u uw mail leest of telefonisch bereikbaar bent in uw agenda. Maak duidelijke afspraken over hoe uw collega’s u kunnen bereiken. Even langslopen kan nu immers niet.
  • Laat van u horen als u ergens ontevreden over bent of last heeft van knelpunten die u niet zelf op kunt lossen.

Wat zegt de Arbowetgeving over thuiswerken?
Het begrip ‘thuiswerken’ is in het Arbobesluit in juli 2012 vervangen door de term ‘plaatsonafhankelijke arbeid’. Die term is in gebruik bij plaats-, tijd- en apparaat-onafhankelijk werken. Dat hoeft dus niet per se thuis te zijn. Het kan daarbij gaan om werk op iedere door de werknemer gekozen plaats buiten het bedrijf (bv. ook onderweg in de trein). Maar het moet wel gaan om werk in opdracht van de werkgever. In deze coronatijd echter staat dat ‘plaatsonafhankelijk werken’ praktisch gelijk is aan thuiswerken.

1. De werkgever blijft verantwoordelijk
De werkgever heeft de verplichting te zorgen voor een veilige (en gezonde) werkplek (art. 3 Arbowet). De kosten daarvan komen voor rekening van de werkgever (art. 44 Arbowet). Dat geldt voor de reguliere werkplek, maar ook bij thuiswerken. Als de thuiswerkende werknemer al een goed ingerichte werkplek heeft, dan hoeft de werkgever daar niet aan bij te dragen. Maar laat bijvoorbeeld de bureaustoel of de verlichting op die werkplek te wensen over, dan moet de werkgever wel voor de juiste middelen zorgen.

Ook moet de werkgever de werknemer:

  • informeren over de risico’s van het werk. Voor docenten zal dat veelal samenhangen met werken aan een laptop of computer. De risico’s zijn ergonomisch van aard (denk aan rug- en nekklachten, rsi en hoofdpijn) en kunnen te maken hebben met werk- en rusttijden (regelmatig pauze nemen). Betrek mensen bij het denken over het voorkomen van eventuele veiligheids- en gezondheidsrisico’s van die werkzaamheden.
  • instrueren over hoe het werk in de thuissituatie zo in te richten dat de gezondheidsrisico’s minimaal zijn (goede houding aannemen en bij beeldschermwerk zorgen voor een goed ingerichte werkplek.

2. Werknemer ook verantwoordelijk
In art. 11 van de Arbowet is vastgelegd dat de werknemer ook zelf verplicht is om in zijn doen en laten op de arbeidsplaats, overeenkomstig zijn opleiding en de door de werkgever gegeven instructies, naar vermogen zorg te dragen voor zijn eigen veiligheid en gezondheid en die van de andere betrokken personen. Die arbeidsplaats is dan in dit geval (ook) de thuiswerkplek.

Leren omgaan met stress en spanning
Voor medewerkers kan de crisis rond COVID-19 een stressvolle periode zijn. Medewerkers die al psychische klachten hadden, kunnen door deze crisis verergering of hernieuwing daarvan ervaren. De werkdruk en werkstress van medewerkers in relatie tot het werk kan veroorzaakt worden/versterkt worden door bijvoorbeeld:

  • Meer thuis werken.
  • Vermenging werk/privé.
  • Maken en geven van online onderwijs (minder ervaren deskundigheid, eigen competenties dan lesgeven voor de klas bijvoorbeeld).
  • Het aanspreken van leerlingen/anderen op handhaven (nieuwe) normen.
  • Risico’s/angst voor eigen gezondheid op het werk.
  • Minder ervaren sociale contacten/steun van collega’s/leidinggevenden.
  • Toegenomen werklast door én voor de klas én online lesgeven.
  • Aantasten vaste structuur door last-minute wijzigingen.

Naast de ergonomische tips en adviezen voor thuiswerken, is het dan ook goed dat de werkgever aandacht besteed aan het verhoogd risico op (werk)stress en (werk)druk tijdens de coronacrisis en voorlichting geeft hoe dit tegen te gaan. Dit kan bijvoorbeeld doordat de school de medewerkers informeert over de mogelijkheid de ervaren werkdruk en werkstress te bespreken met de arbo-/bedrijfsarts. De medewerker kan hiervoor via de arbodienst een afspraak maken voor het preventief spreekuur van de arbo-/bedrijfsarts. Daarnaast is het ook bij thuiswerken van belang dat de leidinggevende regelmatig (digitaal) contact heeft met zijn werknemers om eventuele signalen tijdig op te kunnen pakken.

Het is ook van belang de ervaren werkdruk en werkstress te inventariseren. Het is mogelijk hiervoor gebruik te maken van de Quickscan PSA uit de Arboscan-VO en deze aan te vullen met corona-specifieke werkdruk- en werkstressbronnen. Op basis daarvan kan de werkgever gerichte maartregelen nemen om werkstress aan te pakken.

Geüpdatet: 2 februari 2021.