De SZW-begroting 2027 staat vooral in het teken van de aanhoudende arbeidsmarktkrapte. Het kabinet wil het bestaande arbeidspotentieel beter benutten door werknemers meer uren te laten werken, scholing en mobiliteit te bevorderen en langdurige uitval te voorkomen. Het onderzoekt financiële prikkels, zoals een voltijdbonus en meerurenvoordeel, maar kijkt ook naar praktische belemmeringen zoals kinderopvang, verlof, mantelzorg, werkdruk en roosters.
Scholing
Scholing wordt een belangrijk onderdeel van duurzame inzetbaarheid. Een nieuwe regeling voor Leven Lang Ontwikkelen moet mensen ondersteunen bij instroom, doorgroei en overstap naar sectoren met grote personeelstekorten. Daarnaast wordt gewerkt aan een structureler scholingsstelsel, mogelijk met individuele leerrechten. Voor werkgevers verschuift de aandacht daarmee naar behoud, ontwikkeling en wendbaarheid van medewerkers.
WIA-stelsel
De druk op het WIA-stelsel vormt een belangrijk knelpunt. De instroom neemt toe en UWV kampt met lange wachttijden bij sociaal-medische beoordelingen. Het kabinet wil het stelsel eenvoudiger en beter uitvoerbaar maken en onderzoekt onder meer aanpassing van het duurzaamheidscriterium en de IVA. Ook wordt gekeken naar een grotere rol voor bedrijfsartsen, taakherschikking en strengere voorwaarden voor herbeoordelingen. De stijgende WIA-instroom van jongeren met psychische klachten vraagt om aanvullend onderzoek en meer preventie.
Re-integratieregels
De re-integratieregels kunnen eveneens wijzigen. Voor kleine en middelgrote werkgevers wordt onderzocht of het tweede ziektejaar sterker kan worden gericht op werk bij een andere werkgever. Ook ligt er een voorstel om het oordeel van de bedrijfsarts over de belastbaarheid leidend te maken bij de UWV-beoordeling. Deze wijzigingen zijn nog niet definitief.
Uitstel en afstel
Enkele eerder aangekondigde bezuinigingen worden uitgesteld of geschrapt. De compensatie van de transitievergoeding na langdurige arbeidsongeschiktheid blijft heel 2027 bestaan; afschaffing is voorzien per 1 januari 2028. De verlaging van het maximumdagloon gaat niet door. De verkorting van de maximale WW-duur van 24 naar 12 maanden is uitgesteld tot 1 januari 2029.
Nieuwe regels voor arbeidsrelaties
Daarnaast veranderen de regels voor flexwerk, zelfstandigen, uitzendwerk en arbeidsmigratie. Vanaf 2027 geldt een toelatingsstelsel voor uitleners. De regels voor nulurencontracten en oproepwerk worden aangescherpt en schijnzelfstandigheid blijft een aandachtspunt. Werkgevers moeten zich bovendien voorbereiden op strengere eisen rond loontransparantie en objectieve functiewaardering.
Kinderopvang en verlof
Kinderopvang en verlof worden nadrukkelijk gezien als voorwaarden voor hogere arbeidsparticipatie. Voor de kinderopvangtoeslag komt in 2027 € 365 miljoen extra beschikbaar. Een nieuwe Verlofwet moet bestaande regelingen vanaf 2028 overzichtelijker maken.