Pagina wordt geladen
Betreft: onderzoek bij 29 regionale sturingsnetwerken met de vraag wat die netwerken effectief maakt en wat ervoor nodig is om impact in de onderwijspraktijk te realiseren
Uitgave: TIAS School for Business and Society
Datum: 2026
Het Nederlandse onderwijsbeleid verwacht veel van regionale sturingsnetwerken. Dat zijn netwerken waarin onderwijsbesturen met elkaar samenwerken aan een groter goed. Die netwerken opereren op een niveau tussen het lokale niveau van een enkel bestuur en het landelijke niveau. Voorbeelden zijn de netwerken Samen opleiden & Professionaliseren, samenwerkingsverbanden passend onderwijs en doorstroompunt regio’s.
In het essay ‘Samenwerken aan een groter goed’ delen de auteurs twee belangrijke conclusies uit onderzoek bij 29 regionale sturingsnetwerken en vertalen die naar de praktijk. De centrale vraag van het onderzoek is: wat maakt regionale sturingsnetwerken in het onderwijs effectief en wat is ervoor nodig opdat die netwerken impact genereren in de onderwijspraktijk?
Bestuurlijk vermogen van het netwerk is de crux om effectief te zijn en impact te maken. Vooral het delen van een gezamenlijke visie, maar ook onderling vertrouwen en het uitwisselen van ideeën, kennis en informatie gaan gepaard met effectiviteit van het netwerk. Op zijn beurt draagt effectiviteit van het netwerk bij aan de impact die het netwerk in de onderwijspraktijk weet te maken.
Overlap tussen verschillende netwerken doet ertoe. Onderwijsbesturen participeren in meerdere netwerken waarbij zowel de inhoud als de samenstelling met elkaar kan overlappen. De mate van overlap tussen netwerken is relevant voor het opbouwen van bestuurlijk vermogen. Netwerken die deels wel en deels niet overlappen met andere netwerken staan voor de grootste opgave om bestuurlijk vermogen op te bouwen.
Bestuurders kunnen als lid én als mede-architect bijdragen aan de effectiviteit van netwerken. Ze kunnen zich gedragen als constructieve, betrouwbare partner in het netwerk, meewerken aan werkbare constellaties van verschillende netwerken, praktische en pragmatische oplossingen aanwenden om het werk en het werkterrein van netwerken op elkaar af te stemmen, en netwerkcoördinatoren faciliteren om hun werk te doen.
Netwerkcoördinatoren vervullen een sleutelrol, vooral als ze consequent en consistent vanuit het belang van het netwerk handelen; in een netwerk zijn zij de enigen die dat kunnen.
Beleidsmakers past een zekere bescheidenheid. Netwerken zijn gebaat bij consistente (financiële) prikkels die samenwerking tussen besturen stimuleren, enige ruimte om hun eigen samenstelling te bepalen, en een lange-termijnperspectief om stap voor stap tot effectief functioneren te komen.
Download het essay.
