Bouwen aan een professionele samenwerking en taakbeleid

In de CAO VO is afgesproken dat scholen een professionele dialoog aangaan over hun taakbeleid. Uiterlijk voor de start van het schooljaar 2028-2029 zijn de gesprekken afgerond, is het taakbeleid beoordeeld en, indien nodig, aangepast. In deze gesprekken speelt werkdrukverlichting een belangrijke rol. Daarbij gaat het om meer dan alleen de verdeling van de werkzaamheden. In dit gesprek kan ook de onderwijsvisie van de school, de manier waarop het werk is georganiseerd en de invulling van professionele ruimte worden meegenomen.

De afspraak in de cao is vastgelegd in artikel 8.2 ‘Herbeoordeling taakbeleid’. Daarin is bepaald dat alle scholen vanuit een professionele dialoog hun taakbeleid opnieuw beoordelen en zo nodig wijzigen. Sociale partners willen hiermee stimuleren dat scholen bewust en gezamenlijk kijken naar de vraag of hun taakbeleid nog doet waarvoor het is bedoeld.

Breder kijken naar taakbeleid
Taakbeleid heeft een belangrijke functie binnen scholen. Het helpt om het werk vast te stellen en moet bijdragen aan een eerlijke en uitvoerbare werkverdeling. Maar het is ook goed om stil te staan bij de taken zelf. Vanuit ontwikkelingen binnen de school, vanuit maatschappelijke en politieke doelen en door andere behoeftes van leerlingen zijn er taken bijgekomen of aangepast. Passen de taken zoals beschreven in het taakbeleid nog voldoende bij de opdracht en visie van de school? Is het totale pakket aan taken ook uitvoerbaar met de beschikbare tijd van werknemers?

Daarbij gaat het onder meer om de volgende vragen:

• Wat doen we allemaal op school? En waarom doen we dit?
• Is het werk evenredig verdeeld?
• Is de verdeling transparant en eerlijk?
• Helpt het taakbeleid om de werkdruk beheersbaar te houden?

In de praktijk is het taakbeleid vaak gericht op het verdelen van uren en taken. Maar er is meer dat de werkbeleving beïnvloed. Denk aan de organisatie van het onderwijs, de samenwerking binnen de school, de affiniteit met toebedeelde taken, de onderwijsvisie en de professionele ruimte die er is voor leraren en schoolleiders. Daarom vragen sociale partners scholen om breder te kijken: helpt het taakbeleid daadwerkelijk om de werkdruk te verlagen en sluit het aan bij wat de school wil bereiken?

Maatwerk is daarbij het uitgangspunt. Elke school heeft een eigen context en onderwijsvisie. Scholen hebben de ruimte om, binnen de kaders van de cao en eventuele afspraken op bestuursniveau, hun taakbeleid zo vorm te geven dat het past bij hun situatie.

Professionele dialoog aangaan
Om het taakbeleid te beoordelen is een professionele dialoog daarover nodig. Dat betekent dat schoolleiding en medewerkers met elkaar in gesprek gaan over de keuzes die gemaakt kunnen worden en wat dit voor het werk van medewerkers betekent. Het doel van deze gesprekken is om zorgvuldig het taakbeleid te beoordelen met verbetering als mogelijke uitkomst. Vragen die hierbij aan bod kunnen komen zijn: Werkt het huidige taakbeleid goed? Waar lopen medewerkers tegenaan? En wat is er voor nodig om het werk goed en duurzaam te organiseren?

Zo’n professionele dialoog vraagt iets van zowel leidinggevenden als medewerkers. Van leidinggevenden vraagt dit onder andere dat zij gesprekken met medewerkers voeren vanuit oprechte belangstelling en betrokkenheid als onderdeel van goed werkgeverschap. Zij moeten vinger aan de pols houden als het gaat om werkstress en daarbij niet alleen oog hebben voor het kwantitatieve aspect van taakbeleid, maar ook voor het kwalitatieve aspect. Oftewel: passen de werkzaamheden bij de vaardigheden, interesse en wensen van de medewerker? Let er overigens op dat het hier niet alleen gaat over het taakbeleid van docenten, maar ook van het onderwijsondersteunend personeel (OOP).

Van medewerkers vraagt het een professionele bijdrage en dat zij meedenken over de organisatie van het werk binnen de opdracht en onderwijsvisie van de school. Dat zij niet alleen uitgaan van hun individuele wensen, maar met een bredere blik kijken naar hun eigen rol en verantwoordelijkheid binnen die school. En dat zij zich proactief en constructief opstellen met hun leidinggevende meedenken over verbeteringen en mogelijke oplossingen.

Ondersteuning met raamwerk
Om scholen te ondersteunen bij de professionele dialoog en de herbeoordeling van het taakbeleid, hebben sociale partners het raamwerk Het professionele gesprek en taakbeleid ontwikkeld. Dit raamwerk helpt scholen om de gesprekken over taakbeleid gestructureerd en zorgvuldig te voeren.

Het raamwerk:

• verschaft basisinformatie over werkdruk, werkstress en het professioneel statuut;
• geeft inspiratie uit schoolspecifieke bronnen die scholen kunnen gebruiken om het professionele gesprek over taakbeleid en werkdruk te voeren;
• geeft tools voor het voeren van het professionele gesprek;
• geeft ondersteuning bij de planning en organisatie van de gesprekken;
• biedt informatie over het monitoren, evalueren en borgen van het taakbeleid.

Een belangrijk uitgangspunt van het raamwerk is dat het professioneel gesprek zou moeten gaan over wat de school wil bereiken, hoe dit het beste ingericht kan worden en wat medewerkers nodig hebben om hun werk zo goed mogelijk te kunnen doen en niet blijft hangen in een cijfermatige discussie.

Instemming medezeggenschap
De uitkomsten van professionele dialoog vormen de basis voor de herbeoordeling van het taakbeleid. Op basis van deze gesprekken kan een school vaststellen of het huidige taakbeleid voldoet of dat er aanpassing nodig is. Voor aanpassing van het taakbeleid gelden de bestaande cao-afspraken.

Het verkrijgen van instemming is het sluitstuk van een goed proces, geen doel op zich. Als het proces goed wordt aangepakt, dan zijn medewerkers en de medezeggenschapsraad al vanaf het begin betrokken bij het gesprek over taakbeleid. Er is dan, als het goed is, wederzijds begrip en een gemeenschappelijk beeld van hoe het taakbeleid eruit moet zien. Dat vormt een stevige basis voor eventuele aanpassingen.