Duurzame inzetbaarheid gaat over het vermogen van medewerkers om nu én in de toekomst gezond, gemotiveerd en effectief te blijven functioneren. Een veelgebruikte definitie (van der Klink e.a., 2010 in opdracht van ZonMW) luidt dat werknemers “doorlopend over daadwerkelijk realiseerbare mogelijkheden en voorwaarden moeten beschikken om in huidig en toekomstig werk met behoud van gezondheid en welzijn te (blijven) functioneren. Dit impliceert een werkcontext die hen hiertoe in staat stelt, evenals de attitude en motivatie om deze mogelijkheden daadwerkelijk te benutten.”

Deze definitie onderstreept dat medewerkers niet alleen moeten kúnnen werken, maar ook in een werkcontext moeten opereren die hen daarin ondersteunt.

Duurzame inzetbaarheid is geen vast gegeven:

• fysieke en mentale gezondheid veranderen gedurende de loopbaan,
• kennis, competenties en ambities ontwikkelen zich,
• organisaties veranderen door bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen, veranderende leerlingpopulaties of maatschappelijke opgaven.

Dit maakt duurzame inzetbaarheid een dynamisch en continu proces.

De drie domeinen van duurzame inzetbaarheid

Duurzame inzetbaarheid wordt doorgaans beschreven aan de hand van drie samenhangende domeinen. Deze domeinen helpen om het begrip concreet te maken en bieden scholen houvast voor gerichte ondersteuning.

1. Vitaliteit (willen werken)

Vitaliteit gaat over energie, motivatie en veerkracht. Een vitale medewerker is energiek, mentaal sterk en in staat om met plezier en bevlogenheid te werken. Het omvat onder andere werk‑privébalans, mentale gezondheid en dagelijkse energie.

2. Werkvermogen (kunnen werken)

Werkvermogen verwijst naar de mate waarin iemand fysiek, psychisch en sociaal in staat is om het werk te verrichten. Hierbij spelen belastbaarheid, gezondheid, ergonomie en werkomstandigheden een belangrijke rol.

3. Employability (mogen werken)

Employability gaat over het vermogen van medewerkers om zich aan te passen aan veranderingen in het werk. Denk aan het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden, loopbaanmogelijkheden, flexibiliteit en het kunnen blijven vervullen van verschillende taken of functies — nu én in de toekomst.

Deze drie domeinen vormen gezamenlijk de basis voor duurzame inzetbaarheid in het voortgezet onderwijs.

Illustratie Duurzame inzetbaarheid (Groen, 2019)