Arbo Vo 294

Veilig en vitaal werken

Werken tijdens corona

Werken tijdens corona

Werken tijdens corona

Inleiding

Begin 2020 veroorzaakte het coronavirus SARS-CoV-2 wereldwijd de infectieziekte COVID-19 (pandemie). Inmiddels zijn er al vele varianten bekend van SARS-CoV-2. Het RIVM onderzoekt voortdurend welke varianten er in Nederland voorkomen en of die nieuwe eigenschappen en risico’s met zich meebrengen, bijvoorbeeld in overdraagbaarheid en ernst van de symptomen. De belangrijkste symptomen van COVID-19 (doorgaans ‘corona’ genoemd) zijn: verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn), hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts en plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping).

Vooral bij personen met een verminderde afweer, zoals ouderen en chronisch zieken, kan het beloop van corona zeer ernstig zijn met soms dodelijke afloop. Bij anderen is het beloop doorgaans (zeer) mild; men voelt zich een beetje of nauwelijks ziek. Een deel van de mensen houdt na een besmetting met SARS-CoV-2 langdurig klachten (‘Long COVID’). Deze klachten kunnen van enkele weken tot soms meerdere maanden of jaren na een infectie met COVID-19 aanhouden.

Sectorplan COVID-19 en draaiboek
Om bij een eventuele volgende uitbraak van corona beter voorbereid te zijn, heeft de rijksoverheid een hoofdlijnenaanpak uitgewerkt op basis waarvan sectoren plannen moeten opstellen. Op 1 juli 2022 is de ministerraad akkoord gegaan met het Sectorplan COVID-19 voor het funderend onderwijs. Een van de uitgangspunten van dit sectorplan is dat ook bij een opleving van het coronavirus, leerlingen fysiek naar school blijven gaan. Het Sectorplan COVID-19 voor het funderend onderwijs beschrijft daartoe - op basis van het aantal besmettingen - vier scenario’s, van weinig tot geen corona-besmettingsrisico (donkergroen) tot en met een groot corona-besmettingsrisico (rood).

Voor elk van de vier scenario’s beschrijft het Sectorplan COVID-19 globaal de standaardmaatregelen voor het funderend onderwijs. Van scholen wordt verwacht dat ze die globale maatregelen, mede op basis van hun eerdere ervaringen, vertalen naar hun eigen specifieke situatie en deze beschrijven in een draaiboek. Zo zijn scholen (beter) voorbereid op een nieuwe corona-uitbraak en weten ze in de verschillende scenario’s welke maatregelen ze moeten nemen om coronabesmettingen te voorkomen. 

Het kabinet bepaalt wanneer op- of afgeschaald wordt naar een ander scenario in het Sectorplan COVID-19. Uiterlijk binnen één werkweek na het in werking treden van een scenario, moeten scholen de bijbehorende maatregelen uit het draaiboek invoeren. Een afgeroepen scenario blijft minimaal twee weken geldig. Snelle wisselingen in de geldende maatregelen worden daarmee voorkomen waarmee het naleven van de maatregelen gemakkelijker is en het draagvlak behouden blijft.

Arbowet
Met de invoering van het Sectorplan COVID-19 voor het funderend onderwijs,hebben sociale partners besloten om, bij een eventuele opleving van het coronavirus, vooralsnog de (inmiddels vervallen) coronanorm niet meer opnieuw op te nemen in de Arbocatalogus-VO. De Arbowet blijft echter onverkort van toepassing. Dit betekent dat bij een wijziging van het besmettingsrisico door corona, ook de RI&E met bijbehorende Plan van aanpak moet worden aangepast aan de veranderde actuele situatie. Het is dan ook aan te bevelen deze actualisering op te nemen als onderdeel in het draaiboek. Het moment dat het risicoscenario uit het Sectorplan COVID-19 verandert, is dan tevens het signaal om de RI&E aan te passen.

Verschillen draaiboek en RI&E
Verschil met het coronadraaiboek, waarvoor instemming van de gehele mr (d.w.z. personeels-, ouder- en leerlinggeleding) is vereist, is dat de verdiepende RI&E mét Plan van aanpak alleen instemming van de pmr (d.w.z. de personeelsgeleding van de mr) vereist én toetsing door een arbo-kerndeskundige (in dit geval een arbeidshygiënist).

Ook kan het moment waarop een bepaald scenario van kracht wordt, verschillen tussen het draaiboek en de verdiepende RI&E. Bij het draaiboek wordt het van toepassing zijnde scenario immers bepaald door het kabinet, terwijl bij de verdiepende RI&E de feitelijke risicosituatie op school bepaalt welk scenario van toepassing is. Theoretisch kan het dus zo zijn dat er bij een door het kabinet landelijk afgekondigd donkergroen scenario, er regionaal (bv. op basis van GGD-cijfers) een corona-uitbraak blijkt te zijn die vanuit de risico-inschatting op school noodzaakt tot het invoeren van strengere maatregelen. In de praktijk lijkt deze situatie echter onwaarschijnlijk en zullen draaiboek en verdiepende RI&E doorgaans parallel lopen.

Tenslotte, de (verdiepende) RI&E richt zich alleen op maatregelen om het besmettingsrisico in en rond de school te verkleinen, terwijl in het draaiboek ook zaken opgenomen (kunnen) worden die te maken hebben met de voortgang van het onderwijs (roosteraanpassingen, vervoersafspraken enz.).

Eigen schoolervaring
Voor wat betreft de uitvoerbaarheid van de maatregelen heeft iedereen op school tijdens de coronapandemie kunnen ervaren welke coronamaatregelen op welke schoollocatie goed of niet goed werkten. Gebruik al deze ervaringen, na een kritische evaluatie op (on)gewenste effecten en bijstelling daarvan, om in het draaiboek én de (verdiepende) RI&E de juiste maatregelen te nemen om het besmettingsrisico op school te minimaliseren.

Aandacht voor werkstress
Het inventariseren en evalueren van de risico’s en het nemen van maatregelen reikt verder dan alleen het inrichten van de fysieke (school)omgeving om blootstelling en verspreiding van het virus te voorkomen. Ook – of misschien wel juist – bij het werken tijdens de coronapandemie kunnen stressverschijnselen ontstaan. Ook de mogelijke belasting in de privé-situatie of verminderde steun of zelfs rouw heeft gevolgen voor de belastbaarheid op het werk. De werkgever moet dan ook de psychosociale arbeidsbelasting (werkstress) t.g.v. het werken tijdens de coronapandemie (blijven) inventariseren bij werknemers en maatregelen treffen als er signalen zijn dat de werkstress te hoog oploopt.
Voor het inventariseren van (onder andere) stress gerelateerde klachten is in de Arboscan-VO (de branche-RI&E voor het vo) een Quickscan PSA opgenomen.

Tips en links 


Bij vragen over veilig en gezond werken tijdens de coronacrisis kunt u contact opnemen met het Voion Servicecenter Veilig en Vitaal werken: T 045 – 5 79 60 24. U kunt ook een e-mail sturen naar info@voion.nl.​

Onderzoeken