Kunnen werken (ook wel werkvermogen genoemd) gaat over in hoeverre iemand fysiek en mentaal gezond genoeg is om te kunnen werken. Onderstaande regelingen en praktijkvoorbeelden zijn voorbeelden van maatregelen die zich richten op fysieke- en mentale gezondheid.

Veel maatregelen binnen dit domein maken deel uit van levensfasebewust personeelsbeleid. Door rekening te houden met verschillen in belastbaarheid, ontwikkelbehoeften en loopbaanfase kunnen scholen werkvermogen en employability duurzaam versterken.

Gezondheid

Maatregelen als:

• Gezond‑werken‑programma’s (bijv. fysieke belastbaarheid, leefstijl, bedrijfsfitness).
• Verbeteren van ergonomie in lokalen en werkruimtes.
• Gerichte aanpak van verzuim & verzuimpreventie.
• Arbeidsomstandighedenspreekuur bedrijfsarts.
• Mediation.

Inspiratie:

• Bij het Da Capo College draagt het generatiepact bij aan duurzame inzetbaarheid door oudere docenten te ontlasten en tegelijk ruimte te creëren voor instroom van jong talent.
  Duurzaam inzetbaar met generatiepact – Voion
• Bij Dunamare Onderwijsgroep zorgt de generatieregeling voor een betere balans tussen belasting en inzetbaarheid, waardoor medewerkers gezond en gemotiveerd kunnen doorwerken.
  Generatieregeling ingevoerd bij Dunamare Onderwijsgroep – Voion 
• Bij OSG Singelland wordt mediation ingezet om vastgelopen (arbeids)conflicten tijdig te doorbreken en werkstress en uitval te voorkomen.
  OSG Singelland kiest voor mediation bij vastgelopen (arbeids)conflicten – Voion

Werkdruk

Maatregelen als:

• Individueel keuzebudget (CAO VO art. 1 en 7.2): Alle werknemers krijgen jaarlijks de beschikking over een basisbudget van 90 klokuren. Hiermee kunnen ze keuzes maken die passen binnen de levensfase/persoonlijke situatie en die de duurzame inzetbaarheid vergroten en/of de werkdruk verminderen.
• Geld voor collectieve werkdrukmiddelen (CAO VO art. 8.6): Voor de gehele sector is structureel 150 miljoen euro beschikbaar, naar leerlingaantal per schoolbestuur te verdelen. De werknemers zijn hierbij gezamenlijk aan zet en gaan met elkaar in overleg over het nemen van maatregelen om de werkdruk te verminderen. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan extra ondersteuning in de klas, ten behoeve van leerlingenbegeleiding of om de lasten van bepaalde taken te verminderen (zoals mentoraat of surveillance). Zie voor meer informatie het dossier CAO VO Werkdrukmiddelen op de website van Voion.
  Bekijk ook het onderzoek uit 2025 naar hoe deze werkdrukmiddelen worden ingezet (proces en waaraan) en wat de effecten daarvan zijn op de (ervaren) werkdruk.
• Reductie lesgevende taak starters (CAO VO art. 8.3): startende leraren hebben recht op 20 procent lesreductie in het eerste jaar en 10 procent in het tweede jaar van hun dienstverband.
• Seniorenverlof (CAO VO art. 7.2)werknemers van 57 jaar of ouder hebben het recht om 50 uur uit het basisbudget in te zetten voor verlof in combinatie met een aanvullend verlofbudget van maximaal 120 uur per jaar. Men kan het verlof ook in de vorm van een taakvermindering per week opnemen.

 Inspiratie:

• Bij Quadraam Scholengroep wordt het convenant slim en duurzaam benut om werkdruk te verlagen en medewerkers vitaal en inzetbaar te houden.
  Quadraam Scholengroep benut convenant op een duurzame manier – Voion
• Bij Regius College Schagen zorgt taakverlichting buiten de klas ervoor dat docenten worden ontlast en leerlingen beter en gerichter ondersteund worden.
  Docenten ontlasten én leerlingen beter helpen: Regius College Schagen kiest voor taakverlichting buiten de klas – Voion
• Bij het Dr. Mollercollege zorgen oud‑leerlingen als surveillant voor verlichting van taken rond examens, waardoor docenten zich beter kunnen richten op hun kernwerk.
  Mollercollege zet oud-leerlingen in als surveillant – Voion

Werk-privé balans

Maatregelen als:

• Ouderschapsverlof ( CAO VO 15.6 en 15.7): Iedere medewerker heeft recht op 830 uur ouderschapsverlof per kind. Van dit deel is 415 uur betaald. Voor opgenomen uren in het eerste levensjaar is de vergoeding 75 procent. Voor uren die men opneemt tot het kind 4 jaar oud is, gaat het om 55 procent van het loon.
• Trainingen voor succesvol combineren van werk en privé.
• Bedrijfsmaatschappelijk werker.

Werkcultuur en sociale veiligheid

Maatregelen als:

• Cultuurtrajecten.
• Extern vertrouwenspersoon: Voor medewerkers die te maken hebben met seksuele intimidatie, discriminatie, agressie & geweld en pesten. De vertrouwenspersoon ondersteunt en begeleidt medewerkers die hiervan melding doen en denkt mee in oplossingen, verwijst (wanneer nodig) door en biedt nazorg. Een vertrouwenspersoon werkt volledig vertrouwelijk, heeft een geheimhoudingsplicht, signaleert trends en adviseert in de aanpak van ongewenst gedrag.
  Meer weten? Lees het Informatieblad professionele vertrouwenspersonen >>
• Scholing communicatie ongewenst gedrag.

 Inspiratie:

• Bij Haemstede‑Barger mavo vormt gezonde samenwerking de basis voor een duurzame cultuuromslag, met meer openheid, vertrouwen en werkplezier in het team.
  Gezonde samenwerking als basis voor cultuuromslag – Voion
• Bij Mondia Scholengroep zorgt de focus op wat wél goed gaat voor meer energie, vertrouwen en een positieve beweging binnen het team.
  Focus op de dingen die wel goed gaan – Voion